Een foto is/of het echte werk?

Robert Smithson: Spiral Jetty; 1970. Basaltblokken, klaksteen, aarde, zoutkristallen, rood plankton. 460 m lang en 4,5 m breed. Great Salt Lake, Utha. Fotograaf: Gianfranco Gorgoni.

Enige tijd geleden schreef ik het artikel De (on)zichtbaarheid van een werk. Het is een bewerking van een filosofisch paper over Land Art dat ik schreef tijdens mijn studie. Het is een doorwrocht ding, dus als je het wilt lezen moet je even voor gaan zitten.

Daarnet vond ik in mijn mail een aankondiging voor een fototentoonstelling van de fotograaf Gianfranco Gorgoni. Deze man maakte onder andere foto’s van Spiral Jetty, het kunstwerk dat onderwerp is van mijn artikel. Het grappige is dat deze fotograaf nu naam heeft gemaakt door foto’s te maken van Land Art, dus van kunstwerken die allang weer in moeder aarde zijn verdwenen.

Dat roept bij mij allerlei vragen op, zoals: Is de fotograaf nu een kunstenaar Lees verder “Een foto is/of het echte werk?”

Advertenties

Belangeloosheid

Hoe moet je nou een kunstwerk, een object waarderen?

Volgens de filosoof Immanuel Kant (1724-1804) speelt belangeloosheid daarbij een belangrijke rol. Hij schreef ooit: Das Wohlgefallen, welches das Geschmacksurteil bestimmt, ist ohne alles Interesse. Dit betekent zoiets als: Het genoegen, dat het smaakoordeel bepaalt, is zonder enig belang. In deze zin van Kant spelen drie dingen een rol: genoegen (Wohlgefallen), smaakoordeel (Geschmacksurteil) en belang (Interesse).

Belang hangt volgens Kant samen met het aangename en het goede. Het aangename is iets dat voldoening geeft, het vervult direct een begeerte. Je hebt Lees verder “Belangeloosheid”

De (on)zichtbaarheid van een werk

Robert Smithson: Spiral Jetty; 1970. Basaltblokken, klaksteen, aarde, zoutkristallen, rood plankton. 460 m lang en 4,5 m breed. Great Salt Lake, Utha. Fotograaf: Gianfranco Gorgoni.

‘Toen Smithson in 1970 de Jetty maakte, was het waterpeil van het Salt Lake een stuk lager. Maar in de jaren die volgden begon het water te stijgen, en steeg zo ver dat het beeld tegenwoordig nog maar zelden is te zien.’1

Gestold in de tijd
Spiral Jetty
is een van de prachtige Land Art-werken die nooit meer in het echt te zien zullen zijn omdat ze verdwenen zijn, of misschien niet helemaal verdwenen, maar in ieder geval dusdanig aangetast door de elementen dat van het oorspronkelijke werk alleen de herinnering rest en/of een foto.
Waarom maak je een werk dat niet voor de eeuwigheid bestemd is, in die zin dat je niet iets maakt om eeuwig te bewaren/conserveren in een museum? Maak je dan een kunstwerk voor je eigen genoegen, het plezier dat je eraan beleeft? Is het de schoonheid die je ervaart tijdens het maken? Gaat het om persoonlijke ontwikkeling: grenzen ontdekken en verleggen tijdens het maken? Je zou denken dat de maker het kunstwerk wil kunnen tonen aan een ander en deze laten genieten van wat zij bedacht en uitgevoerd heeft. Hoeft er geen toeschouwer te zijn om schoonheid te laten ervaren en/of de eigen grenzen te ontdekken en verleggen? Lees verder “De (on)zichtbaarheid van een werk”

Egocentrische waarneming

Fiets_sus_ws

De term egocentrische waarneming komt van Gregory Currie en is beschreven in Image and mindAls je iets gewoon ziet, bijvoorbeeld een fiets, dan speelt informatie over de ruimtelijke en tijdelijke relaties tussen het geziene object (de fiets) en jezelf een rol. Dit soort informatie noemt Currie egocentrische informatie. Dat zien je voorziet van egocentrische informatie is verbonden met het feit dat zien perspectivisch is: ik zou mijzelf niet in de wereld kunnen plaatsen als ik de wereld niet vanuit een specifiek perspectief zou zien. Vanuit welk perspectief ik de dingen zie hangt af van de locatie van mijn lichaam (waar ik sta of zit) – of tenminste mijn ogen – verbonden met de dingen die ik zie. Foto’s bijvoorbeeld bevatten geen egocentrische informatie. Een foto zien vertelt me niet veel over waar het gefotografeerde object in relatie tot mij is. Een foto vertelt me niet of het ei nu drie minuten heeft gekookt, zoals ik denk, of vier seconden langer. Een foto laat me geen veranderingen in het object zien terwijl ik ernaar kijk.

Twofoldness

De term twofoldness, tweevoudigheid, komt van Richard Wollheim, Brits filosoof. Tweevoudigheid hangt samen met ons vermogen tot seeing-in, zien-in. Het is het vermogen om figuren en vormen te zien in bijvoorbeeld vlekken op een muur of in de wolken in de lucht. Wollheim noemt dit tweevoudigheid omdat er twee dingen tegelijkertijd gebeuren: er is visueel bewustzijn van het oppervlak waarnaar je kijkt (muur, lucht) en je neemt iets waar dat zich daarvan onderscheidt (vlekken, wolk).

Institutionele kunsttheorie

De institutionele kunsttheorie houdt kortweg in dat iets kunst is als daartoe geëigende personen zeggen dat het kunst is. Een kunstwerk is in die theorie een artefact, iets door mensen gemaakt, en de geëigende personen zijn leden van de kunstwereld: critici, museumdirecteuren, kunstenaars, kunsthistorici, galeriehouders en verzamelaars. Alleen deze leden kunnen een artefact de status van kunstwerk toewijzen. De theorie komt van George Dickie, emeritus hoogleraar in de filosofie aan de universiteit van Illinois, Chigago. Zijn theorie heeft hij geformuleerd in Art and the aesthetic. An institutional analysis.

Platoons dubbel verwijderd zijn van Idee

De eeuwige en onveranderlijke Ideeën zijn de waarlijk en bevinden zich in de Ideeënwereld. Naar deze Ideeën zijn de altijd maar weer veranderende, en dus onvolmaakte, voorwerpen om ons heen gevormd. Een bed bijvoorbeeld is gevormd naar de ene volmaakte oer-Idee Bed uit de Ideeënwereld. Het gewone voorwerp bed is daarvan slechts een kopie, dus beduidend minder van kwaliteit. Welnu, een schilderij van een bed is nog slechter, omdat dit een kopie van een kopie is.